Nature encourages no looseness, pardons no errors.
—Ralph
Waldo Emerson
The Superlative,
1847
AGTULTULAKAK
iti ibabaringkuasna, iggem dagiti dua a dakulapna ti tengngedna, kas man magsat ti angesna iti panagriknana. Ngem in-inut
a nagkalma idi maduktalanna a nakatugaw iti rabaw ti katre. Kasla disierto ti pannakaigaaw ti karabukobna ngem dagus a napukaw
ti wawna iti pannakalagipna kadagiti igges a simrek kadagiti lapayag, agong ken ngiwatna.
Iti arep-epna, saan a masinunuo ni
Servando Agbaquir no kasano a nangrugi ti amin. Nakitana lattan nga addaytan ti ulo-ulo ti naapres, nalibeg nga agus nga aguy-uyas
nga awan ti nakaidumaanna iti nakabirakak a dakkel a karasaen manipud iti surongen ti nawalat a karayan. Agal-alikuno iti
dadakkel ti agus, igupenna a kasla awan ania man amin a banag a madalapusna. Rumanisak dagiti pinuon a manabsuok iti danum
a magebba manipud kadagiti agkurkurruoy nga agsumbangir a teppang tapno maigabbonda kadagiti dadduma pay a sanga, gabat wenno
pinuon, a nakarkar iti surong. Iti aglawlaw, rumanipak dagiti sanga a rungrungdoen ti umatiberret a bayakabak nga isapsaplit
ti agal-allikubeng nga angin. Kapigpigsaan ti bagyo.
Napuotanna lattan ti kaaddana a nakalugan
iti awanan katig a bangka iti tengnga ti naapres a karayan, ay-yamen ti narungsot nga agus.Immirut ti ikakapetna iti agsumbangir
a ngarab ti kinungkong a kayo a bangka. Pumurpuraddaw dagiti bukot dagiti dakulapna no kasta nga agpagtangken iti agsumbangir
a pingir ti bangka iti panangdupir ti apres ti agallo-allon nga agus. Apay kadi nga awan makitana a gaud wenno tekken? Naibbatanna
ti gaud itay padasenna nga ipaigid koma ti bangka. Ita, adda iti tengnga ti nalawa a karayan nga abalbalayen ti angin, agus
ken umatiberret a tudo.
Awan dumana iti ruting ti bangka nga
inwallages ti ulo-ulo ti agus a dinanggayan ti arrabis ti angin ken umatiberret a tudo. Kalpasanna, inigup ti naparnuay nga
alinuno ti bangka. Nagtayyek ti bangka. Nupay nakair-irut dagiti kapetna iti
agsumbangir a ngarab ti bangka, naibbatanna daytoy gapu iti pannakaulawna. Iti kaawan ti katig ti bangka, napalangkakaw iti
panaglikig daytoy, nanabsuoken sakbay a matengngelna ti bagina. Naarinebneb. Nakainum. Nupay kasta, kinabaelanna ti kimpet
iti ngarab ti bangka.
Umap-apres ti agus. Addaytan dagiti...
ne, apay a nagbalin nga igges nga agkuyamkuyam ti agus? Sangakarayan nga igges! Nakaparpardas ti pannakayanud dagiti di mabilang
a troso iti naaproes nga agus dagiti igges. Ngem idi makaasideg dagitoy kenkuana, nakitana a saan gayam a troso dagitoy no
di lungon. Agtatapaw a di mabilang a lungon nga aggapu iti surong!
Kayatna ti aglisi ngem addaytan dagiti
igges. Sinerrek dagitoy dagiti abut dagiti lapayagna, dagiti agsumbangir nga abut ti agongna, kasta met ti ngiwatna. Nakalanglangsi....
Agrarrarek ti radio iti rabaw ti mesita
iti kanigidna. Nag-sign off daytoyen. Ginaw-atna nga iniddep. Inangadna ti nagtimbukel a dakkel a pagorasan iti taleb iti
kusayanna. Iti aragaag a lawag ti kingke iti suli, naipasirna nga apaglabes nga ala una ti parbangon. Agalas dies iti sardam
itay umuli tapno agiddan. Pinanawanna da Masong ken Drigo, kasta met ni Cirilo a drayber ti crane, iti akimbaba a kadsaaran
daytoy bunkhouse a mangibus iti linuktanna nga stateside nga arak, agraman ti pulotanda a tapa nga ugsa. Ni Masong
ti kapatas dagiti atseroda idinto a ni Drigo ti foreman iti logpond.
Ti arak kadi ti gapuna a binatibat ti adu nga igges ken mayan-anud a lungon? Kayatna nga ipapati a kasta. Madi ti
panagsaad ti ingel ti arak iti boksitna.
Nagtugaw iti iking ti katre a kas man
gandatna a pagsimpaen ti riknana sakbay a timmakder. Tinurongna ti nakatangep a tawa iti daya, inlukatna daytoy. Manipud itoy
a tawa ti bunkhouse a nabangon iti rabaw ti nababa a turod, nalawag a matannawaganna ti pakabuklan ti log pond.
Nabannayat ti ungor ti generator a
mangipapaay iti silaw iti pakabuklan ti logpond. Agpatnag ti generator tapno agtalinaed a nalawag iti logpond iti rabii, maiddep
met laeng daytoy iti agsapa. Iti arsadanan ti turod, nakakumeg ti derrick ken dagiti buldoser idinto nga iti di unay adayo
nga abagatan, gumilapgilap ti napennedan a danum ti karayan a tumtumpawan dagiti kaisalsalog a troso manipud kadagiti bantay
a sakup ti konsesionda iti daya-nga-abagatan. Nakabangkag ti kaaduan kadagiti troso tapno maputedputed santo maikarga kadagiti
trak a maisalog iti sawmill nga adda iti arsadanan ti kabakiran.
Immaplaw ti salemsem-bakir. Pinadasna
a punnoen ti barukongna iti angin kas pangiliwliwagna iti nakaro nga alumiimna no malagipna dagiti igges.
Ania ngata bungarenna tapno mayanud
ti alidukdokna?
Nagpantalon sa rimmuar iti siled. Bimmaba
iti pannakasalas ti bunkouse. Nakapatay ti kingke. Awan metten da Masong ken
Drigo, kasta met ni Cirilo. Naakasanen ti mesita kadagiti baso, plato ti pulutan ken botelia ti arak. Nalabit, nakaturogda
metten kadagiti naikudi a pakarsoda iti asideg.
Saannan a binirok dagiti tallo. Nagsubli
iti kuartona. Naguyos sakbay a nagidda. Manipud iti di adayo, natimudna ti taraok
ti abuyo a sinungbatan dagiti dadduma.
Nagkidem. Kayatna nga iturog ti alidukdokna.
BINANNIKESAN
ni Servando, kaduana da Masong ken Matias Cabron, ti montero, ti nangbuya iti panagsagana ti atsero a mangragadi iti pinuon
iti sango daytoy. Tinangadtangad nga umuna ti atsero ti pinuon a tallo karakepan. Napudot ti pul-oy ti agalas diesen nga init
a namagsala kadagiti bulong dagiti natayok a kayo iti yanda a puseg ti kabakiran.
Tiningiting ti atsero ti chainsaw.
Manen, tinangad daytoy pinuon a kas man ad-adalenna no kasano ti pamay-anna iti daytoy. Idi kuan, nangurus nga umuna a kabulon
ti panangitanamitimna iti ababa a kararag sakbay a ginuyodna ti allitan ti chainsaw. Nagungor ti motor ti ragadi. Impakagatna
ti ngipen ti chainsaw iti pinuon iti apag-apaman. Nagsimpa idinto a pinis-itna ti gatilio ti ragadi. Nakaparpardas ti panagwerret ti kasla kawar a tadem. Nagparsiak dagiti nagtibnok a nalabaga ken umamarilio
a nagragadian.
Idi aglabes ti tadem ti chainsaw iti
ngalayen ti pinuon, inat-atan ti atsero ti gatilio. Tinitingiting daytoy ti nagnaan ti tadem. Dandani saanen a makapagtayyek
ti kawar. Pinidutna ti nakasaganda a kayo a punson, impasatna iti nagnaan ti kawar babaen ti maso. Inuyosna ti ragadi.
Manen, inangad ti atsero ti tumtumbaenna
a pinuon a nangadal ti pagtumbaan daytoy. Kalpasanna, nagpuesto iti bangir ti nangasutanna iti tadem. Manen, nagwanerwer ti
chainsaw a kimmagat iti pinuon. Nagparsiak ti napuskol a nagragadian.
“Ditoytayo, Boss Ser,”
kinuna ti montero a nangisungo iti pangadaywen a disso manipud iti maragragadi a pinuon. “Asidegtayo iti mabalin a pagtupakanna.
Amangan no maaprasannatayo dagiti sanga.”
Simmurot kadakuada ni Masong iti yaadayoda iti mapukpukan a pinuon.
Agirayen ti pinuon. Pinartakan ti atsero
nga inuksot ti chainsaw, sisisiglat a kimmamang iti natalged a lugar. Iti panagirig ti pinuon, kas man gumawgawawa nga ima
dagiti sanga daytoy a kimmaway iti angin sakbay nga agtuang. Nagranipak dagiti sanga iti panagtumbana a nangguyod kadagiti
kasla takiag a lanut a nangarakup iti bagina. Naisalat dagiti aringgawis ti pinuon iti sabali pay a pinuon a puon ti panagisinna
iti tumutop a pagtupakanna koma. Nagintaer iti apag-apaman ti pinuon sakbay nga intuloy daytoy ti nagtupak. Nagkintayeg ti
aglawlaw iti pannakabanitogna iti daga. Kadagiti kaapiring a pinuon, nagakiriak dagiti nabuak a billit ken nakigtot a bakes.
Adda met kintayeg a narikna ni Servando.
Pudno ti pattapatta itay ti montero. No saanda nga immadayo iti dati a nagmattideranda, naaprasan la ketdi ida ti napukan
a pinuon.
Inasitganda ti nagpukanan iti pinuon.
Inamiris daytoy ti montero ken ti kapatas dagiti atsero.
“Pito a singsing,” kinuna
ni Matias, ti montero. “Kayatna a sawen, pitopulon ti tawenna. Tallopulo a tawen pay, sangagasutna koman...”
“Nagudas iti awan pay tallupulo
a minuto,” inkatawa ni Masong.
“Sayang,” inlingaling ni
Matias.
Pinabaringringan ni Servando ti montero.
“Sentimentalkan sa ketdi ita, aya, Mat?”
Kinuti ni Matias ti abagana. “Mailalaanak
la ngamin kadagitoy a pinuon,” kinunana. “Kas itoy kapukpukan ita,” intudona dagiti singsing, “inay-aywanan
ti nakaparsuaan iti agarup pitopulo a tawen. Agasem, mapukan lattan a kasla awan ania man. Maysa pay, narra daytoy. Maibilang
iti umuna a grupo. Maiparit ti panangpukan iti kakastoy a kayo. Ngem ita, siak—a montero pay met ngarud—ti kangrunaan
a saksi ti pannakapapatayda.”
“Sentimentalka ita a talaga,”
inkatawa ni Servando. “Siguro, bunga dayta ti kanayon lattan a pinuon ti makitkitam. Adda met siketda dagita ngem dina
ammo a kumpasan ti kuratsa. Makadadael iti utek ti kasta a kasasaad. Masapul nga agrelakska.”
“Husto ni Boss Ser, Mat,”
inkidday ni Masong. “Dagiti pinuon nga ammona ti agkinni ti siketem! Sigurado, maiwaksakmo la ketdi ti dukdukotmo!”
Immisem ti montero iti bangbangir.
Saanen a nagtagari. Namrayan daytoy nga impasir ti daya-nga-abagatan a paset
ti konsesion ti logging company da Servando. Dati, umasul-asul dita. Ngem ita, mangrugin nga agmaris-ilam ta naikisapen dagiti
atsero dagiti pinuon. Kasta met a saan a sursuroten ti logging company da Servando ti selective logging ken reforestation.
Agpatingga laeng iti papel ti pannakatungpal dagitoy a maisumite kadagiti maseknan nga opisina ti gobierno. Ket masinunuona
no apay.
“Kumuyogka man ketdi ita idiay
logpond, Mat,” inyawis ni Servando. “’Diaykan a mangaldaw. Adda pay lebbenko nga stateside. ‘Su ti
pungkitentayo.”
“Siakton ti makaammo iti pulutan,”
kinuna ni Masong.
NAARIWAWA
dagiti trabahador iti log pond idi sumangpet da Servando a nakilugan iti maysa kadagiti lantsa nga agisalog iti karayan kadagiti
troso manipud iti surong. Adda ar-aribungbungan ti kaaduan kadakuada iti igid ti karayan.
“Apay, ania ti napasamak?”
dinamag ni Masong iti maysa a pahinante dagiti trakan a nakatugaw nga agsigsigarilio.
“Adda natiliwda a beklat ditoy
kamada,” insungbat daytoy. “’Su dayta parpatienda ita.”
“Kasano kadakkelna?”
“Kasla gurong. Nasurok met a
tallo nga agpa ti kawalatna. Lutoenda kano a pulotan.”
“Dayta, saanmon a problema ti
pulotan, Masong,” kinuna ni Matias.
Nagkatawa iti dakkel ni Masong.
Nanganda iti naladaw a pangngaldaw
iti karinderia ti asawa ni Drigo a nabangon iti asideg. Ti laeng asawa ni Drigo ti addaan iti pammalubos nga agkarinderia
iti masakupan ti log pond. Iti maysa a suli, agar-ariwawa ti de-bateria a radio. Nagsenias ni Masong,
Madaman ti panangaldawda idi dumteng
ni Drigo. “Immawag ti opisina ni Boss Jack, Boss Ser,” impakaammo daytoy. “Imbagak a simmang-atka, kaduam
ni Masong. Diak ammo a kaduam pati gayam ni Matias...”
“Ni Jack mismo?”
“Saan. Ni Sexy Dina...”
Ti adda met pamuyaanna a seksi ken
balasang pay nga agtawen iti duapulo ket tallo a talken a sekretaria ni Jack Aguirre ti kayat a sawen ni Masong. Segundina
ti pudno a nagan daytoy ngem di madangan ti misuotna no angawen ni Servando nga awagan iti Gundina wenno Dinang. Balsen daytoy
nga awagan iti Ando wenno Andong, imbes nga Andy nga isu ti paggugustona a birngas.
“Apay kano?”
“Dina met imbaga. Umawagto kano manen. Ngem dina imbaga no ania nga oras.”
Ammo lattan ni Servando no apay. Naipanurok
ti kaadu ti pedidoda itoy masungad a dua a bulan. Kayat la ketdi a masigurado ni Jack no matungpalda met laeng ti deadline.
Agsaruno a sumangpet itoy masungad a bulan ti dua a dadakkel a barko manipud Korea
ken Japan. Ti umuna, agkarga kadagiti
naritriten a tabla nga agpa-Korea; ti maikadua, dagiti sibubukel ngem narukodrukoden ti kaatitiddogda a troso a maibiahe idiay
Japan. Nagsaritaandan kada Drigo ken Masong
daytoy a banag. Inkari dagitoy dua a saanto a mabainan ken ni Jack Aguirre.
Iti VHF ti immawagan ni Dina. Awan
ti mamaay ti mobile phone ditoy bantay ta awan ti cellsite iti asideg. Awan pay telebision. Ti laeng VHF ken ti de-bateria
a radio ti koneksionda iti sibiliasion. Agdua lawasen ti kaadda ni Servando iti log pond, mangrugin nga aponan ti ila ken
dukot.
Nagkapeda. Kalpasanna, pinaalan ni
Servando ti tapingaran a Chivas Regal iti bunkhouse. Rinugianda ti session.
Saanda pay a naibus ti umuna a sukatda
a wiski idi dumteng ti sangabandehado a naprito a lasag ti beklat. Kinantiawan dagiti trabahador ni Masong, nangala daytoy
iti kagudua dosena a bilog a para kadagiti trabahador iti asawa ni Drigo.
“Agpatingga la dayta iti boksit,
wen?” impalagip ni Drigo kadagiti trabahador. “Laglagipenyo nga adda obertaymtayo, ubbing. Suspendido ti makitak
a nabartek nga agtrabaho.”
Nangtinedor ni Matias iti sangailgat.
Ngem saanna nga insubo a dagus. “Kayatmo ti beklat, Boss Ser?”
Immisem ni Servando. “Ditoy ti
nakaramanak,” kinunana. “Simrek met. Kayatna a sawen, kayatko. Ngem madamdamaakon. Alaek pay ti buelona...”
Nagkatawa ni Matias. Insubo daytoy
ti naprito a lasag ti beklat. “Nasursurok ti mangayat kadagiti kastoy a taraon—exotic food—idi agsanayak
a kas montero,” kinunana bayat ti panagngalngal daytoy. Nangitangguap iti wiski, inamlidan daytoy ti ngiwngiwna. “Uleg,
banias, musang, pusa, bao, abalen, abuos... inaganam dagiti ayup a masansan a masarakan iti bantay, naramanak aminen. No addaka
iti bakir, sursuroem amin dagiti panglakagan ti pannakaisalakan tapno agbiagka. No saan, sika ti alun-onen ti beklat imbes
a sika ti mangalun-on iti beklat....”
“Addan sa awag iti kasta,”
insagpaw ni Masong.
“Survival,” inyisem ni
Servando. “Survival of the fittest, kas kuna ni Darwin.”
“Ne, kasta kadi, Boss Ser?”
kinuna ni Masong. “Kunak la no iti telebision ti nagtaudan dayta a pagsasao!”
Nagkakatawada. “Napanam idi isuro
ti titsermo ti maipapan iti survival, ha?” insurdo ni Drigo. “Naturogka siguro iti pansitan, kas pagsasao ni Erap?”
“Nagpabantayak idin,” kinuna
ni Masong. “Napanak nagadal iti kinaatsero!”
“Saanen a maipapan iti survival
dayta,” kinuna ni Matias. “Kinapraktikal!”
“Kusto ‘ta kunam,”
kinuna ni Masong. “Tsuper ti taksi daydi tatangko. Addaakon iti maikatlo a tawen iti kolehio idi mahold-ap. Limmaban
iti hold-upper, pinasokanda iti gripo ti bakrangna. Saanen nga immabot iti ospital. Gapu ta siak ti inaunaan iti lima nga agkakabsat, nagsardengakon a nagbasa. Nagbirokak iti trabaho.
Helper iti trak ti troso ti nastrekak. Ditoyen ti nagturposak a kas atsero. No mano a tawen a nagtalinaedak a kasta. Nagbalinak
laeng a kapatas dagiti atsero idi sumangpet ditoy ni Boss Ser. Thank you, bossing!”
“Itoy a biag,” kinuna ni
Drigo, “nasken unay ti kinapraktikal iti biag tapno makalung-awka iti gayonggayong ti kinakurapay. Kinapudnona, masansan
a dagiti gagangay laeng ngem praktikal ti panagut-utekna ti agballigi, imbes a dagiti maibilang a masirib. Masansan nga atiwen
ti nasiglat ti nasalukag. Uray salukagmo amin a salukag no agkurangka met iti siglat, maaruska latta iti lumba ti biag.”
“Kasapulan ti ammo,” kinuna
ni Matias, “ ngem naim-imbag nga adayo no addaanka iti adu nga am-ammo. Kadagiti situasion nga addaka iti nagbaetan
ti agtuptupa a bato, kasapulam dagiti am-ammom a nabibileg ken napipigsa a tao a tumulong kenka a mangiduron kadagitoy tapno
saanka a maipit. Aglalo ta saantayo met a kas kapigsa ni Bernardo Carpio...”
Namulenglengan ni Servando ti montero.
Agarup katawenanna ni Matias iti edadna nga apagsurok nga uppat-a-pulo ket pito; saan met nga umad-adayo kadakuada ni Masong
nga awan pay limapulo. Ni Drigo laeng kadakuada ti nakasagpaten iti nalabes a limapulo, rinambakan daytoy ti maika-54 a tawenna idi kanikadua a bulan.
“Ni Boss Ser ti kabanambana ni
Bernardo Carpio iti puersa,” kinuna ni Drigo. “Amangan no napigpigsa pay!”
“Kas iti napasamak kaniak, utang
met ni Drigo ti kinaformanna ditoy log pond,” kinuna ni Masong. “Saan kadi, Drigo?”
Immisem a nagtung-ed ni Drigo. “Naasian
siguro ni Boss Ser kaniak,” kinuna daytoy. “Kasta kadi, Boss Ser?”
“Saan nga asi,” kinuna
ni Servando. “Ketdi, supapak ti kinapudnom a kas empleado ti log pond.”
Katulongan laeng a kapatas ni Drigo
iti log pond idi dumteng ni Servando. Naduktalanna a ti dati a foreman ti nalimed nga ima iti pannakabukel ti union dagiti
trabahador. Binirokanna daytoy iti lussok babaen ti nalimed a pannakitinnulong ni Drigo. Natakuatan ni Drigo ti panggep ti
union nga agwelga nga adda pannulsol ti foreman, inkissiimna daytoy ken ni Servando. Riniputda dagiti dadaulo ti welga, kasta
met ti dati a foreman a kain-innumanda iti daydi a kanito. Iti dayta met laeng a kanito, inikkat ni Servando ti dati a foreman
ken dagiti dadaulo dagiti agpanggep nga agwelga. Nagkamang dagiti unionista ken ti dati a foreman iti Departamento ti Trabaho,
ti ama ni Jack ti nakaammon a nangimameg iti kaso.
Kas gunggona, impuesto ni Servando
ni Drigo a kas foreman ti log pond.
“No dadduma, adda dagiti gundaway
a nupay agkedked koma ti nakemmo,” kinuna ni Drigo, “nasken nga aramidem agsipud ta isu ti sapulen ti gundaway.”
“Kas pangarigan, ania?”
inamad ni Masong.
“Maysa nga ehemplo ti gayyemko
a polis,” kinuna ni Drigo idinto a nangisubo iti sangkailgat a naprito a karne ti beklat. “Sigud a nangato ti
puestona idiay Crame. Ngem idi agangay, nagpaidestino a kas provincial commander idiay Cavite.
Ti rasonna, nasken nga aramidenna ti kasdiay gapu ta kasapulanna ti kumita. Agdoktor kano
ti inaunaanna idinto a kayat ti maikadua ti agarkitekto. Saanna kano
a mapagadal dagiti annakna no agpannuray laeng iti sueldona.”
“Ngem
saan sa a napintas a kalintegan dayta,” kinuna ni Matias. “Gapu ta kasapulan ti gayyemmo a polis ti pagadal dagiti
annakna, nainkalintegan ngarud kenkuana ti panangawatna iti pasuksok manipud iti hueteng. Wenno inikkam ti anakmo iti kalintegan
nga agbalin a prosti ta dayta laeng ti pamuspusan nga ammona tapno saan a matay iti bisin.”
“Kasta a talaga,” inkatawa
ni Masong. “Ngem saan a malibak a gapu ken ni Boss Ser a nanam-ay bassit ti kasasaadtayo ita. Natudoantayo amin!”
“”Saan laeng a datayo,”
kinuna ni Drigo. “Amintayo nga adda iti konsesion, natudoan amin. Saan kad’ a kasta, Mat?”
Nagtung-ed ni Matias. “Aluadanyo
laeng amangan no aglabes,” kinuna daytoy. “No diyo maannadan, malayuskayo la ketdi a dina oras. Aglalo ta datayo
ti kagagapu no apay a kalbon dagiti bantay!”
“Napintas a panagkalbo dayta,
Mat,” inkatawa ni Masong. “Kinalbo ti nam-ay!”
Agiinumda pay laeng idi dumteng ti
awag ti opisina ni Jack iti VHF. Damdamagen ni Jack no saanda met la a makamtud kadagiti pedidoda a troso. Kinuna ni Servando
a saan, kas impanamnama kenkuana ni Masong. Ket tapno makasiguradoda, ag-overtime dagiti atsero ni Masong iti dua a lawas.
Imbilin ni Jack a bumaba ni Servando
iti sawmill idiay Santa Isabel kalpasan ti tallo nga aldaw. Isu ti mangimaton ti pannakaragadi
dagiti pedido a tabla a maibiahe iti Korea.
Naginad dagiti adda iti sawmill, masapul a makidag ida. Amangan no saanda nga umabot iti deadline, Kinuna ni Servando nga
isun ti makaammo.
Agalas
singkon idi agpakada ni Matias.
“Dumagaska bassit idiay bunkhouse,”
kinuna ni Servando. “Adda bassit pagsaritaanta...”
Apag-isu a tumakderda idi agariwawa
ti radio maipapan iti sumungad a super bagyo. Nupay kasta, kinuna ti brodkaster santo laeng sumrek daytoy iti area of responsibility
ti Pilipinas kalpasan ti agarup a maysa a lawas.
“Adayo pay dayta iti bituka!”
inkatawa ni Masong.
Iti bunkhouse, pinaguray ni Servando iti salas. Simrek iti siledna. Idi rummuar, nakatugawen ni Matias iti sopa nga awanan kutson.
Imparabawna iti mesita iti sango daytoy ti sangapaldo a kuarta.
“Para
kenka,” kinuna ni Servando. “Para iti napintas a serbisiom iti konsesiontayo.”
“Mano daytoy?”
“Duapulo. Ngem addanto pay nayonna.”
Minulenglengan ni Matias dagiti papel
de banko. “Siak daydiay babai a mangikalintegan a masapul nga agprosti tapno saan a matay iti bisin,” kinuna daytoy.
“Ammom, Ser... tallo metten dagidiay annakko nga agbasbasa iti unibersidad. Mangal-ala iti abogasia ‘diay inaunaak
a lalaki,, kinadoktor daydiay maikadua a babai, ken kinaparmasiutika daydiay maikatlo a babai met laeng. Siak ni Dr. Faustus
a nakasagana a mangilako iti kararuana iti diablo saan la ketdi nga agrigat ti pamiliak....”
Makais-isem, tinapik ni Servando ti
kanawan nga abaga ni Matias. Saanen a nagsao.
Idi makapanaw ni Matias, nagsubli ni
Servando iti karinderia. Adda pay laeng dita da Masong ken Drigo.
Nalagipna a dina pay gayam rinamanan
ti naprito a karne ti beklat. Pimmidut iti maysa, insakmolna a nginalngal. Inalimonna.