|
REYNALD F. ANTONIO AWARDS FOR ILUKO LITERATURE |
|
|
|
||||||||||
|
I have discovered that when we least care to admit it, we feel
more confused than thankful, more caught than called, more worried than gracious. In humble moments when we can no longer
gloss over the roughness of life, gratitude has a way of pushing out. —Patrick J. Malone, S.J.
SINIMPA nga impasanggir
ni Mark dagiti tallo a sako a nakargaandan iti naba. Nangala iti sabali a sako
nga isarunoda a kargaan. Madama pay laeng ti panagtiktik ken panagmaso dagiti tallo a kakasinsinna. No makatallo orasda pay
dita, sasaggaysadanton iti maibaklay no agawidda. High grade ti naalada dita idi immay a lawas isu a sinublianda dayta a paset ti Level
700. Pinidutna ti maso ken kuniasna ta agsinsil koma manen ngem nadlawna a nagdanum iti nangidissuanna.
Narwamen a mangpaypayat kadagiti naur-urnong a danum manipud kadagiti agtedtedted iti uluanan ken diding ti usok. Isu a dina
nadnadlaw. Dinumoganna ti botasna. Pagatkalitkaliten ti danum! Agay-ayus! Nasdaaw. Ita man pay a kasta! Imbagana ti napaliiwna ken Joe, ti kasadaranna nga agduapulo ket dua iti sumuno a bulan. Apagapaman
a simmardeng met da Enteng ken Noel idi mangngegda ti imbagana ngem saan a nagbayag, intuloyda manen ti ar-aramidenda. “Agtiktikka ketdin, kasin,” inkantiaw ni Enteng. “Ipaturaymo man ta butbutengmon.”
“Isbo la dagiti padatayo nga adda ‘diay asideg iti man way,” inkatawa met ni Noel. “Awanto daytan.” “Mapanmo la kitaenen, kasin,” imballaet ni Joe. “Rummuartayon, sabagay ket umagsapan,”
kinuna ni Mark. “Didakanto ibingbingayan, kasin,” inkantiaw manen ni Enteng. “Pasay-opandakanto
lat’ serbesa.” “Awanto ti pekkelem,” innayon ni Noel. “Agbuyakanto lat’ agsalsala.” Naggarakgak da Enteng ken Noel. Babbaro ken agpada a duapulo ket limada. Saan a nakikatawa ni Mark. Madanagan ketdi a tinurongna ti
man way, ti pagbabbabaan ken pagul-ulianda nga agdan. Agarup dua ribu metro ti pattapattana a kaadayoda dita. Nakadua gasut metro ngatan idi madlawna a nganngani malipusen ti
botasna. Pumigpigsa ti ayus. Saanen a nagtuloy. Agsublin ta ibagana nga agpeggadda a talaga! Kasla agtukiad a sumardeng dagiti tallo ngem napartak nga impaigid ni Mark dagiti sample pan, nalukot a sako ti arina, dinamita, mitsa, martilio, maso
ken kunias. Kalpasanna, pinidutna dagiti backpackda a sinaggaysana nga inyawat kadagitoy. Mapilpilitan dagiti tallo a nagiyabaday.
Idi kuan, magsisakruyen iti naisako a naba. “Ibatiyon,” kinuna ni Mark. “Di dagasenton dagiti napan dita uneg,” inlagidaw ni Noel. “Agyankanto laengen iti ruar ti klab, kasin,” inyad-adda nga inkantiaw manen ni Enteng.
Nagkakatawa manen dagiti tallo. “Ilemmengtayo lattan,” kinuna ni Joe. Indisso ni Joe ti binagkatna sada naginnawitan ken Mark nga insimpa iti nalinged a suli ti nagsangaan.
“Umunakayon, takrotis,” agarup naggiddan a kinuna da Enteng ken Noel a nakaawit pay
laeng iti sako. Nagkakatawada manen. Saan a nakikatawa ni Mark ta mas a dandanagenna ti danum. Tinapikna ni Joe
ket napandan. Atitiddog dagiti uddang ni Mark a nganngani nakatnagan ti skullguardna a nakakapetan iti spotlight.
Ginuyodna ti pagpairutan “Partakanyoooo!” impukkaw ni Mark. Maal-allingagna ti napigsa a karasakas ti kasla
pumpumsuak a danum. Umas-asideg! Nakalabasdan iti sumagmamano a nagsangaan ti usok idi malipusen ti botasna. Nakitana nga immalibtak
ni Joe idinto a pinukkawanna manen dagiti dua a kartinganda. No di agbiddut, nasurok pay a Gapu ta pumigpigsa ti mangmangngegna, gimmilap iti panunotna a sumrekda laengen ken ni Joe iti
nabatoganna a sanga ti usok. Ngem naladawen. Apagisu a mataliawna ni Joe a binagkat iti napigsa, marapitak nga allon! Kagiddan dayta ti ilalagto ni Mark a naglisi iti nagsangaan. Kadissona, inkarab-asna dagus ti
immadayo ta addaytan ti agin-indayon, umigup a dalluyon. Naimbag ta nakakapet
iti nakatungraraw a bato, ta no saan, naikaranukonen. Umanangsab a nagpauneg iti agpasang-at nga urat. Inayabanna dagiti kakaduana
ngem awan simmungbat. Awandan! Napigsa ti panagtibbayo ti barukongna. Madanagan amangan no nalmesdan! Timmaliaw kabayatan ti panagpangatona. Napamalanga idi makitana ti umip-ipus nga ulo ti danum.
Sigurado a mapunno ken sumangt-at dayta iti nagduduma a sangsanga no agtultuloy a kasta! Kababaan
iti ayanda a level 700. Awan iti ruaran ti danum! Napayaman idi makagteng iti nangato a paset. Itana la a nastrek daytoy. Nupay kasta, dina masinunuo
ti direksion a pagkamangan dayta. Ngem ti nasken, apagapaman a nakalasat. Agpigpigerger a napatugaw. Dita a nadlawna ti pungupunguanna nga agdardara. Ngem awan mariknana
a saem. Nalabit iniwa ti nagkaptanna itay. Alasaisen iti agsapa ti itudtudo ti
relona. Insagut dayta a relo dagiti kakasinsinna idi damona ti makibingay, Iniddepna ti spotlight. Masapul a makasalimetmet iti bateria. Pinagkalmana ti riknana. Sapay ta umababawen madamdama tapno makaruarkamin, nakunana. Dina napupuotan ti pannakailibayna. MARIGATAN nga aganges idi makapuot. Kasla agkupit ti barukongna. Nariknana a dimmanonen ti danum
ti nagtugawanna. Dagus nga insuotna ti skullguardna, pinasilawna sa timmakder. Nagpukkaw ngem awan simmungbat. Nagsubli bareng makitana
dagiti tallo. Ngem saan pay a nakaad-adayo, nakitana a napullatanen, napunnon iti nalibeg a danum ti usok a naggapuanna. Isu
met la a marigatanen nga aganges ta awanen ti pagserkan ken pagruaran ti angin. Masapul a makabirok iti pakaangsan ken pagullianna. Immabante ken sinursurotna ti usok a pormanat’ immarko a ruangan ti simbaan.
Nakaadayo ngata iti dua gasut agpa idi limmukay ti aangsanna. Napayaman. Nalabit di pay nastrek iti danum ti nakaikamangan ti ayanna nga usok. Ituloyna ngarud ti nagnagna.
Agkurkurba nga agpaspasang-at. Di nagbayag, nakasalaw iti man way! Agdan a landok
a naisemento iti igid ti agarup tallo metro kalawa a timbukel nga abut. Kaar-arngi ti pagpagnaanda, ngem aglatlatin daytoy. Nagpainana bassit Namindua pay a kasta ti kangato ti kinalay-atna sakbay a nakatapaw. Damdamona ti makagteng iti
dayta paset. Agarup tallo metro ti kalawa ken kangatona. Nagsapul iti mabalinna
a pagtugawan. Uray aglumlumot ti bato, impusotna ti dagsen ken bannogna. Inakkalna ti abadayna sa nagsadag. Uray naalunapet, insanggirna. Nalagipna a kalablabas ti bagyo
a Nina. Agar-arbis laengen idi sumrekda idi rabii. Dina naliklikan ti agsiddaaw no apay a nalayus ti pagtrabtrabahuanda. Nariknana manen ti wawna. Mabisin metten. Napalingaling. Ammona a naibus ti balonna. Uminum koma
manen ngem nilappedanna ti bagina. Iturturedko lattan, nakunana iti nakemna. Iniddepna ti silaw Di nagbayag, dumagdag manen ti namaga a karabukobna. Napalalon ti pakakainumna. Kapilitan, inlukatna
ti silaw ket inibusnan ti natda a danum. Iniddepna manen ti silaw Mautobna a kas man gumurgura ti angin, batbato ken danum. Sigudsigud, ibilangna dagitoy a papagayam.
Nakagatna ti bibigna. Napawingiwing… KARIINGNA, inswitchna ti silaw Tapno mayaw-awanna ti peggad a pagdandanaganna, pinagay-ayamna ti panunotna iti naudi a rabii
a pinaglinnailoda ken baketna. Linaglagipna ti panagkapungan ken panagkaulesda.
Madamdama pay, masay-opnan ti bangbanglo iti tengnged ni Viring. Pamudoten ti
anges ti asawana a mangiyag-agek, mangiyar-arasaas iti pammategna. Sibibiag dayta nga ayamuom iti pispis ken agongna a mangipalagip
iti nairut a patempategda. Nagsubli ti bara ti nalamuyot nga apros ni Viring iti likudna: pumekpekkel ken pasaray kumeddel daytoy. Bigla a bimmaw-ing ti panunotna. Kasanon no bangkay
a mairuarda isuna? Di pay ket mabalo a masapa ni Viring. Di pay ket maymaysananton nga agpadakkel iti ipasngayna iti sumuno
a dua bulan. Nakagatangda met ketdin iti lamping, termos, ken mamador. Adda met bassiten nga urnongda para iti paganakna. Nayunanda laengen, ngem no awan gasatna, anianton? Napapukkaw ni Mark. Gapu iti panangay-ayna iti bagina, nagrungrugngaab a kasla ubing. Nagsangsangit
inggana nga awanen ti agtedted a luana… KASLA saanen a kabaelan ti panunotna ti kasasaadna. Agpigerger a lamminen. Naruam bassiten nga agussob a kas kadagiti kakasinsinna no agtedted iti pagtrabahuanda, ngem duma ita ti lamiisna. Nalabit a bimmaban ti resistansiana. Mangrugin a sumuko dagiti laslasagna. Uray agkakapsut, timmakder. Ituloyna ti agsapul iti pagruaranna. Nabayag a nagnagna a nakapukawan
ti pigergerna. Adu dagiti urat ti usok a sinerserrekna. Adda agpatingga, adda aglikaw nga agsubli. Adda agpasalog. Adda agpasang-at. Adda nalinteg. Adda agkurba. Napamalanga idi nadlawna nga aglidemen ti lawag ti spotlightna. Kasanon no maibusan iti karga
ti bateria, nayarasaasna. Madagan a nagtugaw. Idi maiddepna ti silaw, dinandanogna ti angin. Madamdama pay ung-ungtannan ti
bagina. Kaguranan ti gasatna. Karurodnan dagiti panangpagpagustona a kalokuan dagiti kasinsinna. Kaguranan ni Viring…
Nakapagturposda koma idiay Niliklikannanto met ti kainaran. Kinaykayatna ti panagminas nga ines-estoria dagiti kakasinsinna.
Pakiranudan Mautobna a kaarngi dayta ti panangpasakitda iti nakaparsuaan. Sinsilen wenno bungbongenda ti nakatangtangaken a bantay. Arigenggenen, panalbuongen, pabettaken ken derderderenda ti lasag ni Ina Daga. Karamanda a nangparparnuay kadagiti rikki, agbitbitin, matmatnag, natatadem a batbato. Remekenda dagita a kasla tangan-saka sada iruar nga ipagiling a pangalaanda iti tapok a lutuenda nga agbalinton a balitok . |
Ngem ti mawangwanganda, agbalin a sugat: Nangato, nababa, nalawa, babassit,
kuadrado, rektangulo, nagarko awan sukogna, namaga, agtedted, napudot,
nalamiis, natalged, narisgo wenno marba nga usok a panawan ken baybay-andan kalpasanna.
Nalabit nauman nga agiturtured ti Inakaparsuaan, kas
iti pannakauma ken panagpungtot daydi amangna. Isu nga ita, ni Inakaparsuaan met ti mangdusa. Isuda met a nangpaspasakit ti
agsagaba: Bumekbekkelen ti angin. Mulmulagatan la isuna dagiti diding. Manglemmesen ti danum. Napasakuntip ni Mark. Napamesmes. Idaksanggasatnan ngem ti matay ditoy. Dina kayat ti mangnamnama iti arayat. Uray maibusanen ti
bateriana. Uray pay surotenna ti usok iti pagpatinggaan ti lubong, basta makaruar. Makaungeten. Uray agkakapsut, inkarigatanna ti makaadayo. Nakasangagasut agpa ngatan idi madlawna nga agkuridemdem
manen ti silawna. Dinumoganna a tinaptapik ti bateria iti sikiganna. Dayta ti nakaigalisan
ken nakatumbaanna. Naipuruak ti kallugongna a nakaiddepan iti silaw. Nagari ti nakangisngisit a kasipngetan. Inarikapna ti
wire a nakakapet iti bateria
Dagiti
Hurado FRANCISCO T. PONCE Nakarkaron ti rurodna! Iti buisitna, pimmidpidut iti batbato INARIKAPNA ti aglibedna. Nalamiis a diding ti nakasanggiranna.
Bulseken ti kayariganna. Gapu iti pannakaupayna, ipapannan a lapped ken awan serserbin dagiti awitna. Indissona ti
kallugongna, winarwarna ti barikesna a nakaikapetan ti bateria ken ginaw-atna met ti pasiking iti sikiganna. Pinaggiginnalutna
nga impaigid dagitoy sa timmakder. Dagitanton ti pakabigbigan wenno pakasurotan dagiti agsapul kenkuana. Nagarikap iti diding tapno mapattapattana ti pagnaanna. Pasaray makakapet kadagiti nakatungraraw,
natatadem a batbato iti sikigan; pasaray makabaddek kadagiti batbato a nganngani
pakatulatidanna; pasaray mapandagan ti botasna a paganikkianna no maipit ‘ti ramramayna. Inturturedna dagita. Ti nasken makaruar. Inggana nga adda pigsana, saan a sumuko. Masapul a makalasat. Ngem uray no kasano ti pigsa ti pakinakemna, maangsan manen idi
makalang-ab kadagiti nalungsot a kaykayo. Kasla agkupit ti barukongna. Dinadakkelna
dagiti askawna tapno makaadayo. Nakigtot idi manarpaak ti napayatanna! Tinengngelna ti angesna. Saan a nagkutkuti iti nabayag.
Nalagipna ti patigmaan dagiti kakasinsinna: Saan nga agbasakbasak kadagiti usok a dina kabisado ta adda dagiti nauuneg nga
abut a pakairusodan wenno adda dagiti abut a nadataran iti kayo. No nalungsoten
dagita, manubsuok lattan ti makapayat. Nagpalag-an ket tinaltalnaanna ti immattras. Agsubli koma laengen iti naggapuanna ngem amangan no asidegen ti pakalasatanna. Mas nga inkeddengna ti umabante. Tapno masinunuona ti pagaddakanna,
purwakanna iti batbato dayta a paset ken aglikmutna. Uni ti nagparsiak a danum ken pitak ti immuna a napurwakanna. Uni ti nagtultulid a bato iti kayo
ti simmaruno. Awan uni ti simmublat nga impurwakna. Nalabit natnag iti abut! Binakalanna pay dagiti dadduma a paset. Idi masinunuonan
nga iti maikanawan nga abay ti diding ti natalged, inkeddengna a dita ti pagtaraigidanna. Patugaw ken inin-innayad nga immabante.
Nakalima agpa ngatan idi makadungpar iti nakatungraraw a bato iti diding! Napukawna ti balansena ket napasikig nga agpaadayo
iti diding! Ngem sakbay a matuang, inkarigatanna ti limmagto a pasango! Natangken a batbato ti nagdissuan ken nakaitim-oganna. Nasakit ti siko, tumeng ken ulona. Nupay
kasta, nagyamyaman ta saan a natnag. Ket idi karawaenna ti naipak-ol a mugingna, napudot a likido ti agar-aruyot dita. Bimmangon
a nakaapput iti sugatna, idinto nga agar-arikap ti maysa nga imana. Adu ti nagssayasay a darana iti kabatuan. Madamdama
pay maulawen. Agkakapsuten. Agtayyeken ti lubongna. Simken iti nakemna a sumuko laengen. Awatennan ti gasatna. Nagarikap iti
mapagtugawanna... Ita nga agngangabiten, maamirisnan a dida impateg ken Viring ti ayat nga impaay dagiti dadakkelda.
Dida man la nakapagsubad kadagitoy. Madamdama pay, aglulua a pinagsabatna dagiti dakulapna: Apo Maknongan, agyamanak kadagiti paraburmo: ti biagko, da Amang ken Inang, ni Viring, da katugangak...
Adu dagiti nagbasbasolak kenka. Nagkurangak kadagiti nagannakko; Natay ni tatang
gapu iti panangasawaak iti maysa nga Ilokana. Pinanawak ni Inang nga agpatpatulong. Dinadaelko ti panagadal ni Viring; Niliklikak
dagiti nakaikamangak; Pinanawak dagiti kakasinsinko. Pinangpang-or ken binungbongmi ti laslasag ni Inakaparsuaan. P-pagbabawiak
dagitoy a naar-aramidko. P-pakawanennak koma…Ket no matayak, pangaasim ta alaennak dita dennam… Napadumog iti nabayag… Idi tumangwa, adda nakitana a kas murdong ti dagum a lawag. Pinadasna ti tumakder. Dina kabaelan.
Inkidem ken inkarkarigatanna. In-inut. Kaskasdi a dina nabaelan. Uray no kasta, nakapagkarayam iti dua a kadapan. Idi kuan,
kasla mauy-uyosen ti angesna. Napigsa dayta a mangguyguyod kenkuana. Inkarigatanna a kedkedan ngem talaga nga aglusdoyen… NAPUOTANNA ti napigsa a pulikkaaw. Kayatna ti sumungbat ngem awan ti mayebkasna. Inkarkarigatanna
ti nagpukkaw. Awan lattat’ timekna…Pinadasna manen. Kaskasdi nga awan simngaw. Iti sumaruno a kanito, nakapukkaw
iti kas kapigsa ti arasaas: “A-arayattttt!” Saan a nagbayag, nariknana dagiti agdardaras nga arimpadek,
timtimek ken silsilaw nga umas-asideg. Niriknada ti pulsona. Daras a kinapetanda iti oxygen ken suero. Kasta
met a binarabadanda iti agas ti mugingna. Pinakan ken pinainumda. Pinellesanda. Pinagiddada iti stretcher.
Nabayagda pay dita. Nagyamyaman ni Mark idi maallangonna bassit ti pigsana. “Ayanko?” nakunana iti nakasingedna nga
agnagan Paeng. “Level 400. Adayo ti nagturongam kalpasan a makaulika.”
“Apay a naglayus?” “Napigsa ti tudtudo ti limmabas a bagyo isu
a naggidday ti Pay-as Antamok a nanglayus ditoy.” “Dagidiay ngay kakaduak?” “Innemen ti nakalasat. Uppat metten ti naiaonmi a bangkay. Sapsapulenmi pay dagiti Nagkarayam ti lamiis iti pakabuklan ni Mark. “K-kayatko a makita dagiti kakasinsinko.” “Kabaelamon?” Nagtung-ed. Binagkat iti uppat nga umaarayat ti stretcher
a nagiddaanna. Sumarsaruno ni Paeng a nakaiggem iti oxygen ken suero. Idi kadanonda iti man way, agparikuten dagiti umaarayat. Nagpaliiw ni Mark. Idi mautobna a marigatan dagitoy, kiniddawna nga ibabada. Impaikkatna
ti oxygen ken suero, timmakder sa inkarigatanna ti kimmalay-at iti agdan. Sakbay a makadanonda iti ruangan ti Level 0, pinagiddada
manen, inulesan ken kinapetanda iti oxygen ken suero. Nagiiriag ken nagpapalakpak dagiti agpadpadaan a tattao idi makaruarda. Ipagarupna nga ipanda
iti “Command Post” wenno “Treatment Area” ngem indirdiretsoda iti ambulansia nga inaribungbongan dagiti
tattao ken mass media. Napayaman ni Mark idi makitana ni Viring. Agtartaredted ti lua iti ipatpategna a rimmakep kenkuana.
Inarikapna ti dakulap daytoy. Idi aglinnaga dagiti ramramayda, impariknana ti panggepna a mangatur kadagiti nagkurkurangnda—agawiddan
idiay Banaue ken sumarungkarda idiay Cauayan. AGYAMYAMAN ni Mark a nakalasat iti pito nga aldaw a pannubok ti usok. Napasnek met nga inkarkararaganna ken Maknongan dagiti nalmes a kakasinsinn a.®
NO KAYAT NGA IBUTOS DAYTOY
A SARITA ITI RFAAFIL READER'S CHOICE AWARD, IKLIK TI DONATE ICON ITI BABA:
|
|||||||||
|
International Copyright Secured ©
 All Rights ReservedTHE 1st ILOCANO WEBSITE FOR SHORT STORY AND
POETRY WRITING CONTEST!
|
||||||||||
ti GUMIL ken ti Literatura Ilokana ti panggep a ragpaten ti RFAAFIL Reader's Choice Award babaen ti ayat ken tulong
dagiti rinibribu nga agbasbasa. Adu dagiti Ilokano a nupay saanda a mannurat ket mabalinda met ti tumulong a mangpasantak
iti pagsasao a nariinganda a saan laeng a gagangay nga agbasa ken maliwliwa. Sangkabassit a tulongmo, Patgenmi nga Agbasbasa,
napateg unayen a mangpadur-as iti Literatura Ilokana.