Home	E-lokano Mail	Guestbook	Q & A	Poll	Links	About Us
						www.rfaafil.com

i.  LUA TI LEDDAANG

 

   Anian a saem no matmatak nakuyem a tangatang

   Lamina met itan da panagsina ken panungpalan

   Tunggal dulluog itdenna rinibu a leddaang

   Ay, agarubos luluak, ladingit diak magawidan.

 

 

Nagdalagudog ket kinayammetan ti kasla sarat' ugsa a lawag ti tangatang. Naggilap sa nagsipnget ti aglawlaw. Pagammuan, nagkarasakas ken naganit-it dagiti muyong iti isisiplag ti angin.

 

Iti puon ti duog nga akasia, nagpasgar ni Negro. Nagparikadkad ket nagallikubeng ti tapok. Nagukra-ukrad ti agongna sa in-inut a nalpay dagiti lapayagna. Impasirokna iti bagina ti ipusna ket nagdisso iti daga ti kutitna. Ket gimluong ti atiddog a nabangeg a taguob. Kalpasanna, kasla imbiat a pana a nagkamang iti dua kadsaaran a balay.

 

Iti sirok ti narukbos a mangga (nabatekan pay laeng iti nangisit dagiti bulongna gapu kadagiti nagsasaruno a bayakabak iti napalabas a tallo a bulan, bayat ti panagsabong daytoy ket awan ti nagrusing a buselna), nagkutak ti pamusian idi agturong iti agduduma a direksion dagiti agkikilliit a piek. Agsinnublat a taliawenna ti remmeng ti bayog iti abagatan a paset ti solar ken ti ubong ti masikog a takong iti daya nga amianan ti minuyongan.

 

Kasta latta ti panagpasgarna, kas itay sinippayot ti kali daytay maysa a piekna, sumagmamano pay laeng a kanito ti napalabas. Itay mabadbaddekanda pay laeng ti anniniwanda, nagkurkurainda nga agiina dita nagapitan a kinelleng iti abagatan. Ket awan ti nakapasungad iti isasangbay ti nangisit a dakkel a tumatayab. Anian nga arikiakna itay!

 

Nagkutak manen ket tinurongna ti remmeng ti bayog. Sinurot dagiti pumaragipig nga agkilkilliit latta a piek.

 

Manen, nagdalagudog sa nagkanabsiit ti tangatang. Nagungor ti aglawlaw idi agdisso ti tudo kadagiti bulong ken sanga ti akasia, mangga, santol, lomboy, damilig, bayabas, bayog; kadagiti atep ti ubong ken balay; iti natapok a paraangan ken desdes ken iti agrengrengngat a kinelleng; iti turod ken bantay ken kapanagan.

 

Iti uneg ti dua kadsaaran a balay, iti sango ti bassit nga altar iti suli ti salas, nanguros ni Ina Pinang. Indennesna ti agpigpigerger a bibigna ti krusipiho ti santo rosario sana indisso iti rabaw ti Biblia a naiparabaw iti bassit nga altar. Pagammuan, dimmuklos ti angin manipud iti tawa iti laud ket nalapsi ti lawag ti bioleta a kandela a ginatangna idi simmuknal ken ni Apo Baket ti Piat. Inan-anatna ti timmakder ket nagrittuok dagiti tumengna a nakidinnaer iti sementado a basar. Pinidutna ti posporo iti sakaanan ti Nailansa-a-Kristo a krus ket pinasgedanna ti kandela. Naiballatek ti anniniwanna iti narra a diding. Linakub dagiti dakulapna ti lawag idi dimmuklos manen ti angin. Nagpusipos ket nagdardaras a nagibalunet kadagiti tawa ken ridaw. Agturongen iti agdan idi masulek ti imatangna iti ladawan a nakasab-it iti diding a sumilsilap iti patmakagam-ud daytoy iti lawag manipud iti bioleta a kandela. Inasitganna ket ginaw-atna ti ladawan. Inap-aprosanna daytoy a kasla maysa a maladaga...

 

Dayta ti biagmo: maysa a napudno nga asawa ken ni Aurelio ken nadungngo nga ina kada Antonio, Alejandro, ken Angela.

 

Sallukobannaka manen ti salemsem a nariknam idi damo nga agsabat ti imatangyo ken Aurelio, tallopulo a tawen ti napalabasen. Malagipmo la unay ti panayagen ken nasabang a bagi, naisem a bibig ken narimat a mata. Wen, malagipmo ti panagtakdermo lattan iti ruanganyo ket binuyam ti natanang a yaasidegna kenka agingga nga inawat ken piniselna ti dakulapmo. Ayna, idi laeng a nakayawanka ket iti pay met maysa a ganggannaet a taga-Ilokos nga umay kano makigapas, kas kuna ni Amangmo. Ammom latta idin nga isu ti lalaki a katakunaynaymo iti biag.

 

Naragsak idi ti pagtaenganyo uray maysa a gagangay a mannalon ti asawam nga isu laeng ti naipatawid ti amam. No adu koma ngata ti am-ammoyo a taga-ili, nalabit napadayawankay' koma met a kas modelo a pamilia. Ngem bay-amon a panunoten dayta. Ti nasken ket sika a mismo ti nakapaneknek a pagwadan ti pagtaenganyo.

 

Umisemka iti panangmatmatmo ken ni Antonio. Nagsayaat la ketdin ti panangtawidna iti nabukel a rupa, panguloten a buok ken panundirisen nga agongmo. Kangrunaanna, ti kinarelihiosam. Nasaririt nga ubing ni Antonio, nangruna iti matematika. Ngem ad-adda a malagipmo ti kinagagetna a sumurot kenka a mapan makimisa. Di kad' sangapulo pay la ti tawenna idi agsakristan iti simbaanyo? Saankayo idin a naklaat idi ibagana a kayatna ti agpadi. Idi damo, nagkitakitkayo nga agassawa. Wen, kasla saanmo a kabaelan ti uray maysa laeng nga aldaw a saanmo a maimatangan dagiti annakmo. Ngem ania ngarud ket napalaus met ti ragut ti

barito nga Antonio nga agserbi kano iti Dios. Simrek ngarud iti seminario dagiti Franciscano sadiay Manila kas maysa nga eskolar. Malaksid iti benepisio a naipaay kenkuana gapu ta balediktorian, tinulongan pay ti kuraparoko.

 

Ni met Alejandro ti ubing nga Aurelio. Amin a gupit ken takder ni lakaymo, naala ti maikaduam. Ayna, uray ti kinatanang ken kinaulimekna! Kadawyan ngamin a nakatamdag iti tawa ti tinawidyo a balay ket nakaturong ti imatangna iti adayo. Sagut met siguro ti kinaulimekna ta adda pay laeng iti elementaria ket inyaramidannakan iti maysa a daniw iti panagkasangaymo. Wen, kas ken ni Manongna, kanayon met idi a mapadayawan gapu iti kinasariritna nangruna iti panagsuratan. Uray la napaluaka kadaydi indirehena a maysa a drama nga inpabuyada ken dagiti kaeskuelaanna iti Foundation Day ti St. Francis Academy a nagadalanda nga agkakabsat. Ken nagpipintas man dagiti estoriana nga impablaak ti Bannawag. Ayna, saanka idi a mauma a mangulit-ulit a mangbasa kadagitoy nangruna ket nalawag pay laeng idi dagita matam.

 

Ket kalpasan ti dua a tawen manipud pimmanaw ti inunaam, ni met Alejandro ti nagpakada. Mapan met agbasa iti kinaagiwarwarnak iti Unibersidad ti Pilipinas iti Quezon City. Naipasana ngamin ti scholarship nga intuyang ti gobierno. Nakaangeskayo idi iti nalukay ta saanyon a problema ti panagbasada. Saanyo koman ammo no sadino a disso ti pagpidutanyo iti pirak a pagpabasayo kadakuada. Adda agpayso natawidmo kadagiti dadakkelmo ta bugbugtongka la ket ngarud. Ngem agpannuray met iti umno a panawen, ling-et ken salun-atyo ti nawadwad nga apit nga umno laeng met iti inaldaw a kasapulanyo.

 

Naikawakayo iti kaawan dagiti dua. Pagsayaatanna, adda ni Angela a nanglitup iti giwang nga imbati dagiti babbaroyo iti pagtaengan. Naragsak nga ubing ti buridekmo. Uray saan a kas kadagiti kakana a nasaririt, maay-ayoka man iti pangatiddogen ngem nalap-it a bagi, pagatsiket nga agallo-allon a buok, morena a kudil, narimat a mata ken bibig a kanayon nga umis-isem. Nagreyna ngarud iti naminsan a panagpiesta ti iliyo.

 

Pagyamanam la unay to saan a kas kadagiti kapatadana a kutokuto iti pallailangan.  Paan-anawa man kenka a sumurot no mapanka agsekka, agpuros iti utong, agkurimes iti bennek, agkettel iti balangeg ken aglaba 'diay Ramut. Ken saanna nga inapalan ti kaadda dagiti Manongna iti siudad. Saanmo a nangngeg a nagreklamo idi ibagayo nga iti laengen kolehio iti kabangibang nga ili ti pangalaannat' kinamaestra. Ayna, nagragsakkayo ketdin ken Aurelio iti mapaspasamak kadagiti annakyo. Awanen ti dawatenyo pay iti inted ti Namarsua a gasat kadakuada.

 

Kunayo laengen a rugi ti napintas a biag dagiti annakyo dagidi. Ngem anian ta rugi gayam dagiti dumteng a buteng ken ladingit ken upay iti pagtaenganyo. 

 

Nangrugi ti kebbakebbam kadaydi surat ni Alejandro idi addan iti maudi a tukad ti kolehio. Nailanadna met ketdin kadagiti immun-una a suratna ngem idi laeng a nakariknaka iti aliaw para kenkuana.

 

Ania kadi, anakko, ti nakitam iti gimongtayo a kunam a kayatmo a masukatan?

 

Iti naminsan a panaggapu iti Aparri ni Kayongmo Ceferino, (adingen ti asawam a naikamang met laeng iti lugaryo), nagsayaat la ketdin ti pannakaisalat ti imatangmo iti parupa ti iggemna a diario. Wen, kasano a dim' malasin ti dinungdungngom a naamo a rupa ken narimat a mata. Ngem iti pagiwarnak, napnuan apuy dayta a rupa ket nakaiggem iti megaphone iti ummong dagiti estudiante a makiin-innaskad kadagiti nagtagipang-or a nakauniporme. Ayna, saanmo a naiturog daydi a buya uray ipapilit da Aurelio ken Ceferino a karuprupa laeng ni Alejandro ti adda iti pagiwarnak, nga adda iti eskuela nga agad-adal. Saan idi nga agsarday ti panagkararagmo nga adda koma ti anakmo iti nasayaat a kasasaad.  

 

Ngem ania kadi ti adda kadakuada nga agkabsat? Naiyanakda kadi a lider koma iti gimong? Ta uray iti surat ti inaunaam, a maysa idin a propesionado a pralie, ket kas met laeng kadagiti balikas a nailanad iti surat ti maikaduam. Impapanmo idin a bunga ti panagbasada iti siudad ket nasursuroda dagita a lengguahe ti rikna a kunkunada. Adda laeng maysa a nadlawmo kadagiti imbagbagada, nagtalinaed a naespirituan dagiti balikas ni Antonio. Ngem ni Alejandro, ayna, makariknaka iti alinggaget a mangbasa kadagiti suratna.

 

Maawatam met ketdi ida. Nakaadakka met ket iti dua a tawen iti kolehio isu a matukodmo dagiti kayatda a mapasamak. Ngem ni Aurelio. Kasla makitkitam pay laeng ti langa ti asawam idi ni Alejandro mismo ti nangibaga a maysa kadagiti dadaulo dagiti rali iti Manila. Idi laeng a maimatangam nga agpungtot iti kasdiay. Kurangna la a kabilenna ti anakyo.

 

Aniat' makmakanyo kadagita a rali-rali? No maisarsarakka, Allen, saannakamto a pabasolen! Kitaem met a, barok, ti  kasasaadtayo.

 

Ti ammom, nalunag ti rikna ni Alejandro iti nagpatnag a panagpatangda nga agama.  Ngem iti panagsublina iti Manila, insuratna laengen a simmuroten iti Tignay. Kasla nagtupak idi ti langit iti asawam. Saanna kan' man laeng inikkan iti respeto dagiti imbagana. Saanna kano a pinadakkel tapno agbalin a buong ti ulona. Saanna la kano a tultuladen ti Manongna. Awan kano ti anakna a rebelde.

 

Pinadasmo nga iniawlawag no apay a naaramid ti anakyo iti kasdiay. Sika ketdin ti nagballatekan ti sakit ti nakemna iti maikadua. Kanunongam kano ti awan kaes-eskanna nga aramid daytoy. Kunsintirem kano ti kinasubeg ti anakmo. Nagulimekka laengen tapno saan a marubruban ti pungtotna. Ngem anian ta addan beddeng iti nagbaetanyo.

 

Nalabit nakem ti Namarsua tapno agsabat manen ti rikna dagiti agama. Maysa nga adalem a rabii, nalukagkayo iti isasangbay ti sumagmamano a tattao iti pagtaengayo. Nadlawmo idi nga armadoda. Natungday ti amakmo idi ibagada a kadua ida ni Alejandro.

 

Naiyam-ammo a kaayan-ayat ti anakmo ti masikog a babai a tinarimbanda, ni Veronica. Ket iti dayta a rabii, dimteng iti biagyo ni Aurelio Segundo. Wen, ti asawam mismo ti nangipatawid iti naganna iti saringit ni Alejandro.

 

Pagdaksanna, daksanggasat idi ti napintas a babai a nangkayaw iti rikna ti anakmo.  Nagpadara iti panangipasngayna iti apokoyo. Awan ti naaramidanyo idi agpakada iti daytoy a lubong. Immay idi inyawid dagiti dadakkelna a taga-Isabela gayam. Nagpakaasika kadakuada nga ibatida laengen ni Aurelio Segundo ket nayatda met. Nasingpet met gayam dagiti nakaikamangan koma ni Alejandro.

 

Pinadakkelyo ni Ariel, (dayta ti imbuniag kenkuana ni Angela), a kas iti panangpadakkelyo kadagiti annakyo. Nagbalin met a ray-awyo. Kas man la gagangay a sagubanit ti nagbalinan daydi apekto ti ipapanaw ni Alejandro. Kasla nagsubli ti dati a kinaragsak ti pagtaenganyo iti kaadda ni Aurelio Segundo.

 

Awan ketdi ti dinakamatyo maipanggep iti amana. Ubing pay unay para iti dayta a banag, kunayo man.

 

 

 

ii.  SAIBBEK TI PANNAKAIDADANES

 

     Ay, imnas 'toy biag, naisagut a liwliwa

     Sabong nga inilala, bituen ti parmata

     Apay metten a nagrungsot dagiti igges

     Rimat nakullaapan, kayaw' nagpanes.

 

  

"Anti, naibbatak 'diay maysa a baso. Nagpigsa met ngamin  'diay gurruod."  Nasinga ni ina Pinang idi maitimkanna ni Marites.  "Inakupkon, Anti."

 

Inyamlid ni Ina Pinang ti bukot ti kannawan a dakulapna iti agsumbangir a pingpingna.  Nalamiis ti natulang nga imana. Insublina ti lamina iti diding. Tinaliawna ti balasitang nga anak ti maysa a kasinsinna.

 

"Nakigtotka met, aya." Immisem. "Nagirikepka koman a 'diay ngato."

 

"Naggapuakon, Anti."

 

"Inka man nga'd abbongan 'diay aparador." Insungo ti baket ti labes ti agdan. "Da diay uyosen tay manto. Ken alaemto diay pagsaingan."  Nagdardaras nga immuli ti balasitang.

 

Nadlaw ni Ina Pinang ti pusa a mangdildilpat iti kannawan a sakana iti sakaanan ti agdan.  Nagsardeng ti pusa iti ob-obraenna idi adda bassit nga anniniwan a nagturong iti kusina.  Apagkirem, simmiagen daytoy a nangsurot iti anniniwan.

 

Nagmatidder ni Ina Pinang iti sango ti de-sarming nga estante. Naurnos dita dagiti tropeo, ken medalia ken nailamina a pammadayaw dagiti annakna. Iti sabali nga alud, nasalansan dita dagiti agduduma a libro a nabakir bayat ti panagbasa dagitoy. Linuktanna ti estante ket pinidutna ti Methods of Teaching. Linukibna ti libro ket adda natnag a banag. Pinidutna sana insarang iti lawag: nagango a sabong ti rosas...

 

Apay ngata a kalpasan iti maysa a panagsagaba ket maysa manen a nadagdagsen a panagsagaba?

 

Mano bulan laengen ket agturposen ni Angela. Kadawyan a maladaw a sumangpet ta adu kano ti isambotna a papel iti pagadalan. Ngem nagdanagka idi iti dayta a sumipnget ta awan met laengen ti buridekmo. Sardam, tengngat' rabii, parbangon, agsapa... Awan met laengen ni Angela.

 

Nalabit immian iti kaeskuelaanna, panangiliwliwagmo iti danagmo. Ngem saan laengen a nagpakada?

Ket anian a kigtotmo idi sumungad dagiti pulis iti paraangan. Anian a damag! Ti buridekmo, ti dinungdungngom nga Angela!  Nakitada kano ti bangkayna iti likud ti daan a pasdek iti ikub ti pagadalanda!

Napukaw idi ti puotmo. Nalabit, gapu iti kigtot, ladingit, sakit ti nakem ken pannakaupaymo.

 

Iti massayag agingga iti pumpon ni Angela, adda idi ni Antonio.  Ken ammom, uray ni Alejandro ket adda laeng iti asideg.  Wen, adda dagiti inaunaam nga umay makipagladingit iti napagteng ti adingda.

Insingasing idi ni Antonio nga agdarumkayo.  Ngem asino ngarud koma ti tuduenyo? Ken no kas pangarigan adda man, adda kadi sanikua nga usarenyo iti panangbirokyo iti hustisia para ken ni Angela?  Wen, inawatyo laengen ken ni Aurelio a maysa a nagdakes a tagainep ti napagteng ti buridekyo. Indatagmo laengen iti Namarsua no ania a hustisia ti itedna kadakayo.

 

Dim' man ammo no aramid nga agpayso ni Alejandro ti naisayangguseng idi.  Isu kano ti dadaulo ti maysa a bunggoy a nangsaneb iti pasado mayor ti kabangibang nga ili a nagbasaan ti buridekmo.  Dim' ammo no patiem a ti pasado mayor ti utek ti pannakarames ken pannakatay ti annakmo.  Ngem no pudno man, dim' ammo no dayawem ti inaramid ni Alejandro a desision. Ti kadi maikadua nga anakmo ti inted ti Namarsua a hustisia?  Uray no kasta, napalag-anan ti bantot ti barukongmo.

 

 

 

iii.   SANING-I TI PANNAKAIPATLI

 

      Ay, sadiri ti rikna, kalasag ti pagilian

      Daniw ti pagtaengan, himno ti kapanagan

      Tinagibi ti daga ken dawa, ling-et ken lua

      Panagpapada ti nayurit iti padeppa.

 

 

Nadlaw ni Ina Pinang ti yaasideg ni Marites a nakaiggem iti pagsaingan. Insungona ti bassit a lamesita iti tengnga ti salas. Nadlawna nga adda pay iggem daytoy a pinggan a nakaikabilan ti anglem. Insubli ti baket ti libro iti estante. Inawatna ti pinggan ket inkabilna iti abay ti bioleta a kandela. Nagkanabtuog ti diding iti panangdanog ti angin.

 

"Anti, kasano ngatan da Angkel?"  Idi laeng a malagip ti baket dagiti agapong.

 

"Naimeng met 'diay kalapaw. Bareng no isardengna met laeng a."

 

"Nagkulit met ngamin ni Ariel.  Talaga a dina masinaan ni Angkel, aya, Anti?"  Nagtugaw iti sopa ti balasitang.  Tangtangadenna ti baket a mangmatmat itan iti panagbinnulig dagiti asuk ti kandela ken anglem. Sagpaminsan a mawara no adda mapalusposan dagiti tawa nga angin santo man met laengen agindurog nga agpangato.

 

"Nasayaat met ta maruam 'diay bangkag."

 

Timmakder ti balasitang ket nagturong iti sango ti estante.  Minirana dagiti tropeo ken medalia ken sertipiko ti pammadayaw. "Talaga nga adda immalaan ni Ariel."  Inarasaasan ti balasitang ti bagina.  "Maipaay daytoy a Pammadayaw ken ni Alejandro Sotelo iti pannakagun-odna ti Umuna a Gunggona iti Salip ti Sarita iti Iluko..."

 

Iti napasamak iti buridekyo, nagladingitkayo nga agassawa iti uray la. Ngem ad-adda a ti asawam ti nadidigra kadagiti pasamak. Madlaw ti daras a panagsalog ti pigsana uray awan pay idi iti singkuenta a tawenna.  Impatalonnnan kada Kayongmo Ceferino ti dagayo ta saanna kanon a magabenan.  Lakay kanon, sa maysa ket awan kano met ti rumbeng a pagalibtakannna. Binay-am latta idin bareng kunam no makatulong kenkuana daytoy. Ngem ti kinaawan ti obrana ti pabasolem no apay a nasumokna ti uminom. Bassit laeng idi damo agingga nga ulo-ulon kadagiti tersena.  Dim' idi pulos mapawilan ta saanna metten nga ipangag dagiti patigmaanmo.  Ania pay, natinnag ti salun-atna agingga a naidalit.

 

Insuratmo ken ni Antonio, a maysa idin a deacon, ti mapaspasamak.  Nagawid ngarud tapno kasaona ti amana. Agyamanka iti Namarsua ta nangipangag met daytoy. Nalabit gapu iti asideg idin nga ordinasion ti inaunaanyo.  Masapul ngamin a duakayo nga agassawa ti mangbayabay kenkuana iti dayta nga okasion.  Nalabit nagbain iti mabalin nga ibaga dagiti tao. Ket in-inut manen a simmalun-at ti asawam. Ngem saanen a kas iti dati a takder ken gunayna. Addan ganna ti bagina a gapuanan ti nalabes nga ingel ti arak.  

 

Uray iti pagtaenganyo, ganggannaeten ti ray-aw iti uneg daytoy.

 

Malagipmo idin ni Alejandro.  Ngem naawatmon a saanyo a kukua manipud idi nagdesision a kumapppeng iti Tignay. Ti sibubukelen a pagilian, a kas kunana, ti agtagikuan kenkuana.   

 

Uray no kasta, inarep-epmo latta idi ti panagsubli ni Alejandro. Daytoy ti bugas ti tunggal panagkararagmo idi.  Ket anian a ragsakmo idi makaawatka iti surat manipud kenkuana. Maysa ti  anakmo kadagiti nagsurender iti gobierno gapu iti baro a programa daytoy.  Napalaus a yamanmo idi iti Namarsua iti panangsungbatna iti dawatmo. Uray no saanyo pay la a makadenna ni Alejandro ta maibalud pay laeng kas maysa a political detainee, umanayen a liwliwam ti pannakayadayo daytoy iti peggad.

 

Ngem apay ngata a no maminsan ket matungday dagiti kaaduan a namnamaen a mapasamak? 

 

Mangnamnamaka la ketdin iti pannakabuangay manen ti pagtaenganyo.  Anansata, maysa met gayam manen a trahedia ti dumteng iti biagyo.  Nakaawatkayo laengen iti surat a maysan a daksanggasat ni Alejandro! Maysa kano kadagiti dadaulo ti jailbreak ket napapatay daytoy kabayatan iti panaglibasda!

 

Numan pay adu dagiti nagruar a damag nga awan basolda, saanmon nga inikkan ti importansia dayta.  Adu ngamin ti mangibagbaga a pinagtarayda kano laeng nga agkakadua tapno laeng paltogan dagiti militar ken pulis.  Maysa kano a rub-out wenno salvage ti napasamak kadakuada. Ngem uray ania pay ti napasamak, agpatingga laengen ti kiredmo iti pannakaammom ti ipupusay ti anakmo.  Naibusen ti pigsam iti panagladingitmo iti ipapanaw dagiti dua nga annakmo.

 

Inyawidyo ti bangkay ni Alejandro.  Saan a tapno maabrasam manen ngem tapno maipaayan iti natalinaay a paginanaan. Ta ania ngarud pay iti abrasaem iti natadul a pingping, lesseb a mata, narapis a bagi a sinalbag ti buli?  Saanen nga Alejandro ti bangkayna.

 

Nagrigat man a maimatangam  ti panangidaulo ni Antonio iti Requiem para ken ni Alejandro.

 

 

 

iv.  DUNG-AW TI IPAPANAW

 

     Aglumen ti sirmata, namnama ti pumakada

     Pumusay ti arapaap, maipumpon iti dung-aw

     Iti gukayab ti kasipngetan, agarit' duadua

     Ay, 'toy kararag-dawat: sinamar ti ubing
         a ray-aw.

 

 

 

Nagsardeng dagiti riniwriw a tarakatak iti sim. Awanen ti dumanarudor a siplag ti angin.

 

Nagallangogan ti nasarangsang nga uni ti saltek.  

 

Linukib ni Ina Pinang ti tawa iti laud ket simrek ti lawag. Inaplawan ti nalamiis a pul-oy ti rupana. Napakidem. Timmakder ket linukatanna pay ti maysa a tawa. Timmulong ni Marites.

 

Iti paladpad ti tawa, nadlawna dagiti agsasaruno a nangisit a kuton a nagsusuon iti bassit a puraw a banag. Binuybuyana ti panangtalaytayda iti diding ken ti yuulida iti adigi a sagat.  

 

Idi agangay, nagturong iti bassit nga altar ket pinuyotanna ti bioleta a kandela. Inagepanna ti krus.

 

Imbag ta maisapar itan ni Antonio ti umay bumisita manipud naordenaan a padi. Maalay-ayan no kua ti riknam tunggal maimatangam ti padi nga anakmo. Makariknaka no kua iti kired ken talingenngen. Mamatika met latta iti bileg ti kararag.  

 

Isuna laeng ta iti mablit, nalabit mabayag santo manen makadaw-as.  Maibaon sa kano sadiay Sri Lanka nga agmision. Ngem ania ngarud ti mabalinmo uray kayatmo koma met nga agtalinaed iti sidongyo iti nabayag? Kas kadaydi Alejandro, naawatmon a manipud idi simrek iti seminario, saanyon a kukua ti anakmo. Ti sibubukelen a simbaan ti agtagikua kenkuana.  Konsolasionyo latta metten ti kinaasideg dagiti tattao kadakayo.

 

Wen, maragsakanka met para iti inaunaam. Umanayen a ragsakmo a makaipaay ti inaunaam iti lawag ii pammati kadagiti adda iti sabali a lugar.

 

Adda met ni Aurelio a kaduayo nga agassawa. Isu a liwliwayo. Nakaay-ayat nga ubing.     

 

Ayna, natawidna la unay ti kinasaririt ti amana. Itay laeng napan a panagserra iti kiase, isuna ti napadayawan a kalaingan iti klaseda iti grado uno. Duakayo nga agassawa ti nangiyukkor iti nagun-odna a medalia.

 

Natugtog ti ridaw ti kusina.  Nagdardaras ni Marites a napan nanglukat.  Simmaruno ti baket.    Manipud iti sirok ti lamisaan, naganil-il ni Negro a simmabat kadagiti dua nga Aurelio.    Nabungon dagitoy iti kapote.

 

"Lelang, addakamin!" Nagtaray ti ubing a simrek. Inawatna ti kannawan nga ima ti baket  ket nagmano. Nagrukob ket ginaw-at ni Ariel ti tengngedna. Binisito ti ubing ti agsumbangir a   pingping ti apongna. Nalang-ab ni Ina Pinang ti ling-et ken bang-i daydi Allen.

 

Nagtarus ni Ama Iliong iti lamisaan ket indissona dita ti apagtubo a kalunay ken paltong ti utong a nabungon iti bulong ti aba ken kasla gurong a rabong. Kalpasanna, inuksotna ti kapotena.

 

"Kunak a dika sumurot.  Kitaem, nabbasakan." Agkatkatawa ni ina Pinang. "Marites, inka man yalan ti pagsukatanna."  Inuksotna ti kapote ti ubing.

 

"Lelang, sidaentayo!" Intag-ay ti ubing ti bassit nga alat.  "Paboritom nga ararawan."

 

"Dinagasmi 'diay talon. Mabalinen nga araduen."  Nagsabat ti imatang dagiti agassawa ket nakita ni ina Pinang ti rimat kadagiti mata ni Ama Iliong.  Makitkitana pay laeng ti anniniwan ti agtutubo nga Alejandro.

 

"La ket bareng no maigasat ita."  Immisem ti baket. Tinurongna ti tawa ti kusina iti  abagatan ket inlukatna. Nakitana ti pamusian nga agkurkurain iti sirok ti mangga iti daya-nga-abagatan. Agiinnuna dagiti piek a mangtuktok iti nakurainan ti inada. Tinaliawna ti lumabaga a laud ket napurar iti raya ti lumneken nga init. Iti abagatan, agam-ampayag dagiti kannaway a kasla agturong iti labes ti natingra a bullalayaw.·

THE 1st ILOCANO WEBSITE FOR SHORT STORY AND POETRY WRITING CONTEST!